Duizelingwekkend: László Moholy-Nagy

laszlo-moholy-nagy-medium

Marseille, 1929. IJzeren stangen, kruisende lijnen. In de duizelingwekkende diepte beneden een zee waarin een witte boot dobbert, niet meer dan een stip.

Of Ulm, 1928. Van boven gezien: een vrouw in het zand, lange blote benen, de voeten gekruist, de curve van het lichaam eindeloos herhaald in het golvende zand om haar heen.

Als ik dit schrijf is de overzichtstentoonstelling The Art of Light van László Moholy-Nagy in het Gemeentemuseum in Den Haag bijna voorbij. László Moholy-Nagy is een beroemd fotograaf, maar toch ook weer niet zó beroemd dat zijn werk op een zonnige vrijdagmiddag meer dan een handjevol bezoekers trekt.

Moholy-Nagy werd in 1895 geboren in een Joods-Hongaarse familie. Na de Eerste Wereldoorlog, waaraan hij shell shock overhield, verliet hij Hongarije. Hij besloot kunstenaar te worden, reisde naar Wenen en vestigde zich vervolgens in Berlijn, waar hij actief werd binnen het Bauhaus. Na de machtsovername in 1933 vluchtte hij naar Amsterdam, verhuisde twee jaar later naar Londen en maakte tenslotte de oversteek naar Amerika. In 1946 stierf hij in Chicago aan leukemie.

In zijn foto’s keren bepaalde elementen steeds terug. Schuine en kruisende lijnen die een dwingende compositie tot gevolg hebben: je oog beweegt aan één stuk door langs die lijnen. Ongebruikelijke standpunten, vaak van boven, soms van héél hoog, die het perspectief doodslaan en een onderwerp bijna abstract maken: je moet twee keer kijken wat je nu eigenlijk ziet. En mensen, gezichten, in Kirkenes, Eton, Ascona, steeds weer andere plaatsen, alsof de fotograaf nooit lang op één en dezelfde plek was.

Behalve prachtige foto’s zijn er ook fotogrammen te zien, een techniek waarmee Moholy-Nagy tot aan zijn dood experimenteerde. Foto’s zonder camera gemaakt door voorwerpen op lichtgevoelig papier te leggen, ze met een lichtbron te beschijnen en het papier vervolgens te ontwikkelen.

In de laatste ruimte hangen collage’s. Uitgeknipte foto’s, om het maar even plat te zeggen, die door lijnen of anderszins met elkaar verbonden zijn en een soms ingewikkeld verhaal vertellen. Bijvoorbeeld Jaloezie uit 1927. Daarin bevindt zich een uitgeknipte zittende vrouw op de plek van het hart in een groot, wit silhouet van een man. Vanuit die plek loopt een schuine lijn dwars door een groot, zwart silhouet van diezelfde man naar een uitgeknipte, jonge lachende vrouw die op de voorgrond op haar rechterbeen balanceert. De lijn treft de vrouw in haar hart.

László Moholy-Nagy geloofde heilig dat kunst een beter mens van ons maakt. Kijken naar kunst zou de zintuigen scherpen en de gevoeligheid vergroten. Scherpzinnig en gevoelig: de woorden zeggen in ieder geval veel over de kunstenaar zelf.

The Art of Light van László Moholy-Nagy is nog te zien tot en met 1 mei 2011.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s