De verschijning van Barbapapa

wouter-van-riessen-medium

De figuren op de schilderijen van Wouter van Riessen (Bloemendaal, 1967) lijken een beetje verdrietig. Maar kán dat eigenlijk wel? Mensen kunnen verdrietig zijn, maar geschilderde figuren? Je zou dus zeggen van niet. Toch is er in dit geval iets bijzonders aan de hand.

In het Stedelijk Museum van Schiedam is momenteel Wouter van Riessen’s tentoonstelling Ziel van een atheïst te zien. In een kleine zaal bovenin het museum hangen zestien grote, kleurige schilderijen. Elk van die schilderijen beeldt het dramatische moment suprême uit van een geheimzinnig verhaal waarvan je de personages op de een of andere manier lijkt te kennen, als in een droom.

Neem bijvoorbeeld het schilderij waarop een blinde schriftgeleerde samen met zijn zoon over een talmoedisch boek gebogen zit. De pop Pinokkio, herkenbaar aan zijn lange neus, verschuilt zich achter een schouder en wijst met zijn houten wijsvinger naar een passage in het boek. Hij lijkt te willen zeggen: jullie hebben geen aandacht voor mij, jullie hebben alleen aandacht voor jullie boek, maar ik besta ook, kijk, lees deze zin maar, hij gaat over mij: ik leef óók.

Zoiets zie ik er tenminste in. Ook in de andere vijftien schilderijen is de dramatische spanning tot het uiterste opgevoerd. Op dat kritieke moment lijkt iets zich als het ware uit te willen spreken. Dat is een vreemde ervaring, want een schilderij kan niet praten. Het schilderij is daarmee net Pinokkio zelf: je weet dat hij van hout is en tóch lijkt hij te leven.

Op een ander schilderij ligt een jonge man levenloos op bed. Hij lijkt een droom te hebben die zich boven hem afspeelt, een visioen waarin hij, oneindig veel groter en krachtiger, aan zichzelf ontstijgt, meegevoerd door wat op een enorme vogel lijkt, weliswaar vastgehouden maar tegelijkertijd beschermd door zijn vleugels. Juist op dit moment houdt de gedroomde man een hand voor zijn ogen, alsof hij het lichaam waaraan hij ontstegen is niet wil zien.

Bij ieder schilderij hangt een korte begeleidende tekst van de kunstenaar, waarin hij in eenvoudige bewoordingen uitlegt wat er op het schilderij te zien is, of waarom hij het zo gemaakt heeft. Ik herinner me niet dat ik dat ooit eerder in een museum heb gezien. Het doet me denken aan Vita Nuova van Dante Alighieri uit 1293, waarin de dichter een onopgesmukte toelichting geeft bij ieder gedicht en de symboliek daarmee toegankelijk maakt en in een context zet.

Het werk van Wouter van Riessen gaat, wat mij betreft, over leven, over tot leven willen komen, over voort willen leven. Het klinkt zwaar, en dat is het niet. Zoals in één van de schilderijen aan een deemoedige, geknielde figuur een bijna doorzichtige Barbapapa verschijnt, zo doemde bij mij de gedachte op: deze figuren leven echt, in en door mij, die ernaar kijkt.

De ziel van een atheïst is nog te zien tot en met 2 oktober 2011.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s