Alfred Brendel in Amsterdam

alfred-brendel-medium

In het NRC van afgelopen zaterdag las ik een artikel over Alfred Brendel, De Y van Yuck! – het muzikale alfabet van Alfred Brendel.

Het was zó overgeschreven uit The Guardian, mèt bronvermelding weliswaar – het is per slot van rekening het NRC.

Ik deelde de link naar het originele artikel An A-Z of the piano: Alfred Brendel’s notes from the concert hall op Facebook en voeg er hier een paar voetnoten aan toe.

In 1994 leerde ik Alfred Brendel kennen in Berlijn. Niet persoonlijk, natuurlijk, maar wacht even, ook niet muzikaal. Nee, in de boekenkast van W. bij wie ik toen logeerde (zie ook Het raadsel tijd) vond ik een boek van Alfred Brendel: Nachdenken über Musik. Op de cover zien we hem zitten op een heel oud bankje, kijkend in de lens.

De eerste zin van het boek luidt:

Dem musikalischen Interpreten, der ein weites Repertoire pflegen will, bleibt für die strenge Disziplin des Schreibens wenig Zeit.

In dit boek presenteerde Brendel zich aan mij eerst als schrijver, daarna pas als pianist.

Terug in Amsterdam kocht ik het boek bij Broekmans & Van Poppel en een paar dagen later trad Alfred Brendel op in het Concertgebouw. Ik kreeg van een vriendin die wist hoe graag ik er heen wilde een kaart cadeau. De toegangsprijzen in de serie Meesterpianisten waren ook toen al astronomisch, en alleen door haar gulle gebaar zat ik die avond in de zaal.

Alfred Brendel in Amsterdam was onvergetelijk, bijna een droom. In m’n herinnering was hij heel klein, volstrekt gewoontjes, geen enkele allure, bravoure, een kleine man die ging zitten achter een enorme vleugel en ineens begon te spelen. En het deed iets met de tijd, die wel vloeibaar leek te worden, en je wilde dat het zou duren, maar even plotseling als het begonnen was, was het ook weer voorbij. En net zo klein, onopvallend en achteloos liep hij de trap weer op en verdween. Mij – en met mij anderen – met stomheid geslagen achterlatend.

In 1995 kwam Alfred Brendel terug naar Amsterdam en ging ik nog een keer. Toen stonden de laatste drie pianosonates van Beethoven op het programma, Opus 109, 110 en 111. Ik was vast niet nieuwsgierig genoeg geweest naar die drie laatste pianosonates van Beethoven om zo’n dure toegangskaart te kopen en voor de tweede keer in zo korte tijd naar Alfred Brendel te gaan, als ik Thomas Mann’s Doctor Faustus niet had gelezen.

Want in dat adembenemende boek voert Thomas Mann de pianoleraar Wendell Kretzschmar ten tonele, die in het dorpshuis voor een handvol aanwezigen een lezing houdt over de vraag “waarom Beethoven bij de pianosonate opus 111 geen derde deel heeft geschreven”. De bladzijden die volgen behoren tot de mooiste uit het hele boek en zal ik hier niet verklappen. Maar vanaf dat moment had ik iets met de drie laatste pianosonates van Beethoven.

Dat is Alfred Brendel voor mij: het appartement in Charlottenburg, waar ik met een gevoel van verwondering een boek uit de kast trek van een man op een heel oud bankje: Nachdenken über Musik. En kort daarna, twee onvergetelijke optredens in het Concertgebouw, optredens die in mijn herinnering samengesmolten zijn tot één ervaring. En nu is Alfred Brendel bijna tachtig, hij speelt niet meer en denkt na, wat heeft een leven van muziek hem geleerd over muziek? An A-Z of the piano: Alfred Brendel’s notes from the concert hall.

Ik vroeg me af: wat zal ik erbij schrijven, toen ik op Facebook vanochtend die link deelde, en ik kon niks beters verzinnen dan:

op je tachtigste de balans opmaken in zesentwintig letters, prachtig

3 gedachtes over “Alfred Brendel in Amsterdam

  1. Mooie gedachtestroom. Bij mij voert die naar een Brendel grammofoonplatenbox van Beethovens 32 piano sonates. Onvoorstelbaar hoe hij die integraal uit zijn hoofd kan spelen. Dan heb je de muziek pas echt leren kennen. Ik kom niet verder dan de box een paar (3?) keer beluisteren. Ik eindig bij de pijn van Beethoven die zijn laatste sonates nooit gehoord heeft.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s