Charlotte

paula-medium

Vorige week woensdag was ik met m’n moeder in het Joods Historisch Museum. Ze was daar nog nooit geweest en wilde er graag eens heen.

Op een gegeven moment stonden we in de tentoonstellingsruimte voor zes gouaches van de Joods-Duitse schilderes Charlotte Salomon (1917-1943).

“Mama, heb je weleens van Charlotte Salomon gehoord?” “Nee.” “Het is heel bijzonder, er is veel over te vertellen.” “Oh?” Ze keek aandachtig.

Zes gouaches van de in totaal meer dan 1.300 die Charlotte tussen 1940 en 1942 geschilderd heeft. Samen vertellen ze het verhaal van haar leven en onthullen ze het geheim van haar familie.

“Charlotte’s ouders hebben de oorlog overleefd,” zei ik. “Ze hebben alles aan het Joods Historisch Museum geschonken.” “En is dat haar moeder?” Mijn moeder wees naar een van de gouaches, waarop een meisje in bed ligt en een vrouw zich over haar buigt. “Nee,” zei ik. “Charlotte’s moeder is vroeg gestorven. Deze vrouw was haar stiefmoeder. Paula heette ze. Paula Lindberg-Salomon.”

Mijn moeder boog zich over een kleine vitrine met zwart-witfoto’s. Foto’s van een jonge vrouw en een oud echtpaar. “Is ze dat?” “Ja.” “En wie zijn dat?” “Haar grootouders. Ze woonde met haar grootouders in Zuid-Frankrijk.”

Toen keken we weer naar de ingelijste gouaches. “Mooi,” zei mijn moeder. “Ze verlangde enorm naar een moeder,” zei ik, “dat kun je wel zien, toch?” “Ja,” zei mijn moeder. Ik zei: “Er is nog veel meer over te vertellen. Het is een heel bijzonder verhaal.”

Dat verhaal vertelde Charlotte Salomon zelf in de 1.300 gouaches. Kort nadat ze het werk afrondde en in een koffer deed en naar een arts bracht om het voor haar te bewaren met de woorden, het is mijn hele leven, werd ze opgepakt en in Auschwitz gedood.

In de gouaches is Charlotte’s stiefmoeder zangeres en dat was ze in werkelijkheid ook. Er is een opname bewaard gebleven, opgenomen in Berlijn in de jaren dertig, in de periode dus dat Paula in Charlotte’s leven kwam en Charlotte zich aan haar vastklampte, verslingerde, hechtte, als aan een moeder.

Daar stonden we samen, voor de zes gouaches, allebei in gedachten verzonken. Toen wilde m’n moeder, begrijpelijk, weer verder. Er was nog zoveel meer te zien.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s