Wijze woorden

seneca-medium

Lang geleden zat ik bij mijn oom en tante in de achtertuin. We hadden het over mijn vader, die veel te jong gestorven is. Mijn tante ⏤ de zus van mijn vader ⏤ vertelde toen over de Romeinse filosoof Seneca en wat hij gezegd had over de lengte van het leven: dat je daar op verschillende manieren naar kunt kijken.

Vele jaren later zag ik op de toonbank van boekhandel Blankevoort in Amstelveen een serie boekjes van Seneca liggen. Dunne, kleurrijke boekjes, bijzonder mooi uitgegeven door Athenaeum⏤Polak & Van Gennep. Ik kocht De lengte van het leven en vond het prachtig.

En onlangs werd ik vijftig. Dat viel reuze mee ⏤ en het wende ook bijzonder snel. Toch was het de reden, vermoed ik, dat ik vanochtend juist het kleurrijke boekje van Seneca uit de boekenkast trok. Ik las de inleiding en die trof me zo dat ik hem hier overneem.

De meeste mensen […] klagen dat de natuur ons zo karig heeft bedeeld. Dat we maar kort op de wereld mogen blijven, dat de ons gegeven tijd zo vlug, zo razendsnel verloopt. Op een paar uitzonderingen na verliest haast iedereen het leven terwijl men zich nog warmloopt. […]

Onze tijd is helemaal niet kort! Nee, wij verspillen juist veel tijd. Het leven is lang genoeg, we krijgen royaal de ruimte om de werkelijk grote dingen af te maken, als we al die tijd maar goed besteden. Maar als het leven ons door de vingers glipt in onze zucht naar luxe en door desinteresse, als we er niets goeds mee doen, zien wij de feiten pas onder ogen in uiterste nood: eerst beseften we niet hoe het voortging, daarna merken we dat het voorbij is.

Ja, zo is het. Het leven dat we krijgen is niet kort, wij maken het kort; we hebben er niet te weinig van, we gooien het met bakken overboord. Het is als met grote rijkdom van een koning: wanneer die in verkeerde handen valt is alles in een oogwenk verdwenen. Maar een bescheiden bezit dat wordt toevertrouwd aan iemand die er goed op past groeit met het gebruik. Zo vergaat het ook ons: wie de zaken goed inricht krijgt van het leven volop de ruimte. Wat klagen wij over de natuur? Die heeft zich heel welwillend opgesteld. Het leven is, wanneer je ermee kunt omgaan, lang.

Meer informatie
Lucius Annaeus Seneca (± 4 v.Chr. – 65 n.Chr.) (Wikipedia)

Leven en schrijven

pottenbakken-medium

Rond m’n zevenentwintigste volgde ik een opleiding aan Schrijversvakschool ’t Colofon. Ik dacht niet alleen, nu ga ik beter leren schrijven, ik dacht ook, nu ga ik schrijver worden.

Maar wat is een schrijver? Iemand die graag schrijft en weleens wat publiceert, zou ik nu zeggen. Destijds zag ik dat heel wat minder vrijblijvend. Ik geloofde dat je schrijver was, en dan ook helemáál, of dat je het niet was, en dan ook helemaal níet. Alles hing af van je ambitie en je inzet en je doorzettingsvermogen.

In die tijd las ik iets, ik weet niet meer waar. Het ging erover dat als je iets ‘hogers’ nastreeft het verstandig is tegelijkertijd stevig in de wereld te staan. Een gezin als je dat vergund is, een baan waarmee je in je levensonderhoud voorziet. Precies de dingen dus waarvan je als je jong bent denkt dat ze je gaan belemmeren het ‘hogere’ te realiseren.

Ik zag dat helemaal verkeerd, maar dat weet ik nu pas. Wat er voor wijsheid achter stak, dat ontdekte ik pas later, toen ik zelf een gezin en een baan had. En vanochtend moest ik daar weer aan denken. Het is niet leven of schrijven, zoals ik op m’n zevenentwintigste dacht, het is leven en schrijven, — ze gaan hand in hand.

Eindredactie: de fijne kneepjes

eindredactie-medium

Eindredactie is onderdeel van je werk als communicatieadviseur. Maar wat is het eigenlijk? En hoe kun je het naar een hoger plan brengen? Hierbij de tips die ik meenam uit de training Eindredactie bij De Redactie.

Dit zegt Carrièretijger over het werk van een eindredacteur: ‘Controleert alle bijdragen inhoudelijk. Als eindredacteur verbeter je taal- en spelfouten, ga je na of de gegeven informatie juist en volledig is en of bij het maken van artikelen of reportages alle geldende juridische en ethische regels in acht zijn genomen.’

Oké, maar dat is in de praktijk nog helemaal niet zo makkelijk. Wat kun je leren van professionele eindredacteuren? Wat is het verschil tussen print en online? En hoe zit het met goed en fout in taal? Hierbij de tips die ik meenam, wie weet zit er iets bij waar je wat aan hebt.

Coachende rol eindredacteur

  • coach degenen die nieuws schrijven in dat beter te doen
  • geef schrijvers een stijlgids en zorg dat ze zich eraan houden
  • coach schrijvers in tone of voice

Nieuws en eindredactie

  • beantwoord in het intro de vijf w’s: wie, wat, waarom, wanneer, waar
  • zorg altijd voor een actieve kop
  • breng het laatste nieuws in de kop
  • gebruik een chapeau bij grote verhalen
  • vermijd aanloopzinnen in de intro, kom direct ter zake
  • leun bij het maken van een kop en intro even achterover: waar gaat het echt over?
  • herhaal nooit klakkeloos externe media, voeg er wat aan toe: wat betekent dit voor ons, duid het
  • een goed persbericht is vrijwel identiek aan een nieuwsbericht
  • full quote-interview is modern en kan goed
  • zet een autoriteit achter je, bijvoorbeeld nu.nl – ‘dit is hoe mensen nieuws lezen’

Taal, spelling en leestekens

  • grijp niet in als het niet fout is – ‘één van de moeilijkste facetten van het vak’
  • begrijpelijke taal B1: pas op voor debilisering van de lezer, gebruik gerust vaktaal/jargon en licht dat dan toe in de volgende zin
  • maak onderscheid tussen typo’s en spelfouten
  • pas op voor stadium van hypercorrectie
  • enkele aanhalingstekens zijn moderner dan dubbele, maar het mag allebei
  • in een opsomming met bullets bij voorkeur geen punt of puntkomma op het eind (ouderwets)
  • onder invloed van online zijn accenttekens aan het verdwijnen, zet ze zo min mogelijk
  • schrijf alle getallen als cijfers, met uitzondering van het getal een
  • de puntkomma verdwijnt uit de Nederlandse taal

Online versus print

  • grote verschil print en online: in print kun je overal prikkels plaatsen, in online zie je alleen het begin, dat moet dus knallen
  • hou online de klassieke eyetracker heatmap in gedachten, die volgt de F-vorm, daar pak je de lezer: bovenaan horizontaal, iets daaronder horizontaal, that’s it
  • zorg dat een pagina eindigt met iets om op te klikken
  • laat in online de strenge regels voor print los, speel ermee
  • denk in goede eerste zinnen omdat die bij delen zichtbaar worden
  • het ik-perspectief is echt iets voor online
  • hou rekening met responsiveness, werk daarom in blokjes
  • de chapeau in print werkt vaak goed als kop in online
  • werk met koppen en tussenkoppen, samen moeten die het verhaal vertellen, maak het het scannende oog zo makkelijk mogelijk
  • zorg voor goede anchortekst, dus niet ‘klik hier’ maar ‘download jaarverslag over 2017’
  • hou rekening met keywords voor vindbaarheid in google, maar probeer google niet te slim af te zijn, dat wordt afgestraft

En nog twee grappige weetjes

  • ‘de Engelse ziekte’, het foutief los schrijven van samenstellingen
  • ‘het donorprincipe’, een bedrijfsnaam of productnaam neem je over, zelfs als hij fout is (iPhone)

Meer informatie
Training Eindredactie, De Redactie Trainingen, Monnickendam