Metronoom en timing

Waardoor komt het toch dat muziek je zo kan raken?

Vandaag zat ik in de auto over deze vraag na te denken. Mijn pianoleraar zette vroeger weleens een pyramidevormig houten kastje op de vleugel: een metronoom.

Muzikaliteit en emotie, zo zat ik te denken, gaan toch eigenlijk niet samen met dat in de maat spelen. Sterker nog, wie weet beginnen ze wel met het uit de maat spelen.

Timing is alles. Versnellen, vertragen, als een blaasbalg, ademhaling. De metronoom is een keurslijf, korset. Timing is hartslag, leven.

Rolfilm

la-cour-marigny-medium

Mijn allereerste foto’s heb ik gemaakt met een heel ouderwetse boxcamera.

Dat jaar brachten we de zomervakantie door in een schilderachtig huis aan de Loire. Van mijn vader had ik geld gekregen om een rolfilm te kopen. Ik was toen twaalf jaar.

Oh, wat een zelfbeheersing. Hoeveel opnames zaten er op mijn rolfilm? Acht? Twaalf? Het nemen van een foto vereiste dus volledige voorbereiding en de concentratie op ‘het’ moment grenste aan magie.

Dit is een van die eerste foto’s.

De ééndimensionale mens

de-eendimensionale-mens-medium

Dit boek was zo goedkoop geplakt dat het vanzelf in stukken uit elkaar viel.

De erbarmelijke zwart-witfoto op de achterkant kan ik zo voor mijn geestesoog laten verschijnen. Op die foto ligt de eerbiedwaardige Marcuse in een tuin een boek te lezen.

Destijds (in 1988, het boek zelf dateert uit 1964) vond ik het een fascinerend beeld: ééndimensionale mens, mens die alleen in het nu leeft, die geen toekomst heeft, die zich helemaal niet om een toekomst bekommert.

Die mens, dat zijn wij natuurlijk. Wij kunnen ‘heel’ worden door het inzicht dat er naast het ‘zijn’ nog een tweede dimensie is: die van het ‘worden’.

De ééndimensionale mens was toen al onleesbaar. Wat is het toch moeilijk om helder te schrijven.

Of zegt het alleen iets over mijzelf: dat ik die beroerde foto van een oude man met zijn boek in een tuin nog steeds voor me zie, maar dat behalve het woordje ‘rommel’ op pagina één (Marcuse heeft het over vernietigingswapens) mijn geheugen voor de rest van de tekst blanco is.

De oude kerktoren in Nuenen

de-oude-kerktoren-te-nuenen-medium

Al tijdens mijn eerste bezoek aan Nuenen raakte ik in de ban van dit Brabantse dorp.

Op een gegeven moment stond ik in de regen voor een hek van goedkoop gaas, dat om een onooglijk stukje groen was neergezet. Groen dat ingeklemd werd tussen een drukke kruising en een nieuwbouwwijk.

Op dat schijnbaar zinloos omheinde stukje grond stonden her en der wat bomen. Aan de zijkant wat oude zerken aan weerszijden van een paar paden. Een heel kleine begraafplaats die Tomakker heet.

Op deze plek, lees ik op een bord, stond de oude kerktoren van Nuenen. De toren werd afgebroken in 1885. Vincent van Gogh woonde toen bij zijn ouders in Nuenen. Hier op de Tomakker ligt ook het graf van Vincent’s vader Theodorus, die dominee was in Nuenen en in 1885 stierf.

Nuenen had de herinnering aan de oude kerktoren niet beter kunnen bewaren.